KUŞADASI'NIN İŞGAL YILLARI...

 Kuşadası'nın işgal yılları - Derleyen: Ahmet Altunsoy

KUŞADASI'NIN, İTALYANLARCA İŞGALİ: 07 MAYIS 1919

7-8 Mayıs 1919 Tarihinde, Kuşadası'nda İtalyan işgalini, kararya asker çıkartarak başlatan İtalya'nın Regina Elana gemisi..

"...KUŞADASI'NIN İŞGALİ : 7-8 Mayıs 1919 günü Kuşadası'na gelen İtalyan Regina Elena gemisinin komutam G. Alessandro, Kuşadası kaymakamına, "geminin bir hafta limanda kalacağını ve askerlerinin her gün karaya çıkıp gün batımında gemiye döneceklerini” söyledi. Gemi komutanı ertesi gün karaya çıkarak Kuşadası-Selçuk yolunu kontrol ederken, İtalyan askerleri de bozuk gümrük iskelesini onarmaya başladılar. 12 Mayıs günü de iskelenin yapımına başladılar.

Bu hazırlıklardan sonra 14 Mayıs günü Kuşadası ve Selçuk istasyonu İtalyanlar tarafından işgal edildi. Gemiye giden Kuşadası kaymakamı Ferruh Bey, "asker çıkarılmasının mütareke hükümlerine aykırı olduğunu ve memlekette âsayişin ber-kemal olup, asker çıkarılmasına gerek olmadığını” söyledi. Gemi komutam Alessandro, kaymakama, "şimdilik âsayişin iyi olduğunu, ancak gelecekte bir olay meydana gelmesini önlemek için asker çıkardıkları” cevabını verdi. 14 Mayıs'da Selçuk'a giden İtalyan birliği 202 deniz erinden ibaretti. Kuşadası'nda ise, 150 nefer ve birer takım kasabanın kuzeyinde, mezarlıkta ve hÜkûmet dairesinde 200 nefer bulunuyordu

İtalyanların Kuşadası'nı işgali İngiltere başbakanı L. Georgeu'u da sinirlendirdi. L. Georgeu, İtalya Başbakanı'nın olmadığı bir toplantıda, "bu İtalyanlar delirdiler” diye bağırmış ve Türkiye'nin her tarafına asker göndereceklerini iddia etmiştir..."

KUŞADASI'NDA YUNAN İŞGALİ

 İtalyanların çekilmesiyle birlikte 24 Nisan 1922'de Yunan kuvvetleri Kuşadası'nı kontrolü altına aldı. Yaklaşık 4,5 ay süren bu yoğun ve sancılı işgal döneminde halk büyük zorluklar ve eziyetler yaşadİ. 

İtalyan işgal askeri gücünün çekilmesi sonrasında, 1922 yılı Nisan ayında Kuşadası'na giren Yunan işgal kuvvetlerini ve onları Kuşadası girişinde (Kervansaray önü) karşılayan, Kuşadası'nın yerli Rumları gösteren fotoğraflar:

Yunan işgal kuvvetleri Kuşadası (Yeni Efes) komutanlık binasında Yunan bayrağı çekilmesi esnasında, General Viachopoulos'un önünde, Kuşadası'nın yerli Rum topluluğu temsilcisi coşkulu bir konuşma yapıyor.

Kurtuluş (7 Eylül 1922): 

Batı Anadolu'daki Türk taarruzunun ardından Türk ordusunun ilerleyişiyle Kuşadası, 7 Eylül 1922'de Yunan işgalinden tamamen kurtarıldı.

7 Eylül 1922 günü Türk ordusunun Kuşadası'na girmesiyle kentteki Yunan işgali tamamen son bulmuş, kasaba semalarına yeniden Türk bayrağı çekilmiştir. 136 gün süren bu son işgal döneminde halk büyük eziyetler çekmiş, bin bine yakın ev yakılmış ve şehir büyük zarar görmüştür

7 Eylül 1922 Günü Kuşadası'nda Yaşananlar

Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlanmasının ardından Türk ordusu ve yerel milis güçleri hızla Ege kıyılarına doğru ilerledi.

• Yunan Birliklerinin Kaçışı: Türk askerinin yaklaştığını duyan Yunan işgal güçleri ve onlarla iş birliği yapanlar, Kuşadası Limanı'nı kullanarak gemilerle panik içinde şehirden kaçtılar.
• Bayrağın Asılması ve Coşku: 7 Eylül günü Türk birlikleri şehre girdi. Halk sokaklara dökülerek askerleri büyük bir sevinç ve gözyaşlarıyla karşıladı. Hükümet konağına ve şehrin yüksek noktalarına yeniden Türk bayrağı asıld

Kuşadası ve Çevresinin Milli Mücadele Kahramanları

Kuşadası ve Aydın bölgesinin kurtuluşunda canını dişine takarak savaşan yerel Kuva-yı Milliye liderleri ve kahramanları şunlardır:

• Mahmut Esat Bozkurt: Kuşadası doğumlu olan ünlü devlet adamı, İzmir'in işgalinden sonra hemen Kuşadası'na gelerek bölgede yerel direnişi başlatan ve Kuşadası Kuva-yı Milliyesi'ni kuran en önemli liderlerden biridir.
• Çam Mehmet: Kuşadası Kuva-yı Milliye hareketinin en bilinen halk kahramanlarındandır. Girit göçmeni bir ailenin çocuğu olan Çam Mehmet, çetesiyle birlikte bölgedeki işgalcilere karşı dağlarda büyük bir mücadele vermiştir.
• Yörük Ali Efe: Tüm Aydın bölgesinde olduğu gibi Kuşadası çevresindeki direnişte de adı geçen, Bey Camii minaresindeki düşman makineli tüfeğini susturması gibi kahramanlıklarıyla bilinen efsanevi efe lideridir.
• Çete Ayşe (İmamköylü Emire Ayşe): Aydın ve Kuşadası havalisinde Yunanlılara karşı ilk kurşunu atan, ziynet eşyalarını satarak silah alan ve çetesiyle dağlara çıkan cesur Türk kadınıdır

Kaynalar: 
        (MİLLÎ MÜCADELE'DE İTALYAN İŞGALLERİ-MEVLÜT ÇELEBİ)